Ulu Mabed Ayasofa
 
 
         
Sayfa 1      Sayfa 2    Sayfa 3     Sayfa 4

 

     Mevci Erg├╝n*                                                                                                                                                      Sayfa 4

AYASOFYA CAM─░─░N─░N M├ťZEYE ├çEVR─░LMES─░ KONUSUNUN
HUKUK─░ Y├ľNDEN DE─×ERLEND─░R─░LMES─░
 

2. Medeni Kanunun y├╝r├╝rl├╝─če girmesinden sonra kurulan vak─▒flar y├Ân├╝nden

4 Ekim 1926 tarihinden itibaren y├╝r├╝rl├╝─če giren 864 say─▒l─▒ Kanunun 8 maddesine g├Âre, Medeni Kanunun y├╝r├╝rl├╝─če girmesinden sonra kurulacak vak─▒flar hakk─▒nda bu Kanun h├╝k├╝mleri uygulan─▒r.
Medeni Kanunun ikinci Bab, ├╝├ž├╝nc├╝ fas─▒l─▒ "Tesis", yani vak─▒flarla ilgili h├╝k├╝mlerdir. Bu k─▒sm─▒n "gayenin tebdili" (amac─▒n de─či┼čtirilmesi) ba┼čl─▒kl─▒ 79. maddesi h├╝km├╝ aynen ┼č├Âyledir:

"Madde 79- Tesisdeki gayenin mahiyet ve ┼čumul├╝; tesis ile tesis edenin arzusu aras─▒ndaki tevafuku a├ž─▒ktan a├ž─▒─ča izale edecek derecede tebedd├╝l etmi┼č olursa ─░cra Vekilleri Heyeti; tefti┼č makam─▒n─▒n teklifi ├╝zerine tesisin idare heyetinin tahriri m├╝taalas─▒n─▒ ald─▒ktan sonra, gayesini tebdil edebilir. Tesisin gayesini tehlikeye koyan ve zaif ve ┼čeraitin ilga veya tebdili dahi ayn─▒ h├╝k├╝mlere tabidir."

Maddenin g├╝n├╝m├╝z dilinde anla┼č─▒l─▒r hali a┼ča─č─▒daki gibidir.

"Madde 79- Vak─▒ftaki amac─▒n niteli─či ve kapsam─▒; vak─▒f ile vakfedenin arzusu aras─▒ndaki uyumu a├ž─▒ktan a├ž─▒─ča ortadan kald─▒racak derecede de─či┼čmi┼č olursa Bakanlar Kurulu; denetim makam─▒n─▒n ├Ânerisi ├╝zerine vak─▒f y├Ânetim kurulunun yaz─▒l─▒ g├Âr├╝┼č├╝n├╝ ald─▒ktan sonra amac─▒n─▒ de─či┼čtirebilir. Vakf─▒n amac─▒n─▒ tehlikeye koyan g├Ârev ve ko┼čullar─▒n ortadan kalkmas─▒ veya de─či┼čtirilmesi hakk─▒nda da ayn─▒ h├╝k├╝mler uygulan─▒r."

Bu maddeye g├Âre, Bakanlar Kurulunca Ayasofya Camisinin m├╝zeye ├ževrilebilmesi i├žin a┼ča─č─▒daki i┼člemlerin birlikte ger├žekle┼čtirilmesi zorunlu bulunmaktad─▒r.

a.Fatih Sultan Mehmet Vakf─▒ senedinde yaz─▒l─▒ amaca ba─čl─▒ kal─▒nmas─▒ vakfedenin arzusuna a├ž─▒k├ža uymayacak hale gelmi┼č olmal─▒d─▒r.

b.Vak─▒flar Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝n├╝n (Evkaf Umum M├╝d├╝rl├╝─č├╝), Fatih Sultan mehmet Vakf─▒n─▒n m├╝zeye ├ževrilmesi i├žin ├Âneride bulunmal─▒d─▒r.

c.Vak─▒f Y├Ânetim Kurulu bu konudaki g├Âr├╝┼č├╝n├╝ Ba┼čbakanl─▒─ča yaz─▒l─▒ olarak bildirmelidir.

d.├ťstte a, b, ve c'de belirtilen durum ve ko┼čullar sa─čland─▒ktan sonra, Bakanlar Kurulu taraf─▒ndan karar al─▒nmal─▒d─▒r.

Yukar─▒da a, b, ve c'de belirtilen hi├ž bir durum ve ko┼čullar sa─članmadan, Bakanlar Kurulunca 24.11.1934 tarih ve 2/1589 say─▒l─▒ tart─▒┼čmaya a├ž─▒k karar─▒n al─▒nd─▒─č─▒ sabittir.*


* H├╝k├╝metin ald─▒─č─▒: Bakanlar kurulu karar─▒ yasal dayanaktan (┼čekil olarak) yoksun oldu─ču i├žin keenÔÇÖlem yak├╝n (yok h├╝km├╝nde) d├╝r.


3- Ayasofya Camisinin m├╝zeye ├ževrilmesine ili┼čkin karar─▒n yasal dayana─č─▒

Cumhuriyet d├Âneminde bir k─▒s─▒m cami ve mescitlerin m├╝ze veya m├╝ze deposu olarak kullan─▒lmas─▒ kararla┼čt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Bunlardan bir b├Âl├╝m├╝ kiliseden d├Ânme camilerdir. ─░lgin├ž olan─▒ kiliseden ├ževrilen camiler ├╝zerinde, m├╝ze yap─▒lmadan ├Ânce Amerika Birle┼čik Devletleri ve Avrupa Devletlerinde faaliyet g├Âsteren Bizans Enstit├╝lerine ba─čl─▒ arkeolog ve bilim adamlar─▒ taraf─▒ndan T├╝rk H├╝k├╝metinin izni ile kaz─▒ ve ara┼čt─▒rma ├žal─▒┼čmalar─▒ yap─▒ld─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir. Bu ara┼čt─▒rmalar s─▒ras─▒nda, s─▒va veya raspa ile kapat─▒lan H─▒ristiyanl─▒k d├Ânemine ait eski resim, mozaik freskler ve di─čer kal─▒nt─▒lar ├ž─▒kart─▒lm─▒┼č, bu i┼člemlerden sonra ├╝zerinde ├žal─▒┼č─▒lan camiin m├╝zeye ├ževrilmesi g├╝ndeme getirilmi┼čtir. (├ľzt├╝rk, age, s. 499)

Ayasofya Camiinin m├╝zeye ├ževrilmesine ili┼čkin Bakanlar Kurulu karar─▒ al─▒nmadan ├Ânce de, ayn─▒ senaryonun oynand─▒─č─▒ tarihi bir ger├žektir.

Fatih Sultan Mehmed Vakf─▒, Medeni Kanunun y├╝r├╝rl├╝─če girmesinden ├Ânce kurulan bir vak─▒ft─▒r. B├Âylesi bir vakfa ait camiin m├╝zeye ├ževrilmesi i├žin, Bakanlar Kurulunca al─▒nan 24.11.1934 tarih ve 2/1589 say─▒l─▒ karar─▒n herhangi bir yasal dayana─č─▒ bulunmamaktad─▒r. Bununla beraber, s├Âz konusu karar─▒n al─▒nabilmesi i├žin, Medeni Kanunun y├╝r├╝rl├╝─če girmesinden sonra kurulan vak─▒flara ili┼čkin h├╝k├╝mler k─▒yasen uygulanm─▒┼čt─▒r. Ancak, bu h├╝k├╝mlerin uygulanmas─▒nda yasaya uyarl─▒l─▒k olmad─▒─č─▒ gibi, yasada ├Âng├Âr├╝len durum ve ko┼čullar sa─članmadan karar al─▒nm─▒┼čt─▒r.


Bu tespit, Bakanlar Kurulu karar─▒n─▒n yasal dayanaktan yoksun oldu─čunu a├ž─▒k├ža g├Âstermektedir.
├ľzt├╝rk'e g├Âre de Ayasofya camiinin m├╝zeye ├ževrilmesine dair karar hukuki de─čil, siyasi bir karard─▒r. (├ľzt├╝rk, age, s. 504)

De─čerlendirmeler sonucunda, Ayasofya Camisinin m├╝zeye ├ževrilmesi i├žin Bakanlar Kurulunca al─▒nan karar─▒n hukuka ayk─▒r─▒ oldu─ču a├ž─▒kt─▒r. Hukuk Devletinde, iptal davas─▒ y├Ânetimin hukuka uygunlu─čunu sa─člayan yollardan sadece biridir. ─░ptal davas─▒ da ancak hukuka ayk─▒r─▒l─▒k halinde a├ž─▒labilir.

Ayasofya Camiinin m├╝zeye ├ževrilmesine ili┼čkin 24.11.1934 tarih 2/1589 say─▒l─▒ Bakanlar kurulunun al─▒nd─▒─č─▒ d├Ânemde 1924 Anayasas─▒ y├╝r├╝rl├╝ktedir. Bu Anayasaya g├Âre, bakanlar, Ba┼čbakan─▒n reisli─či alt─▒nda (Bakanlar Kurulunu) meydana getirir (m.45). Bakanlar Kurulu, H├╝k├╝metin genel politikas─▒ndan birlikte sorumludur (m. 46/1). Bakanlar kurulu gerekti─činde bu sorumlulu─čunu ├ž─▒karaca─č─▒ Bakanlar Kurulu karar─▒yla yerine getirir.

SON S├ľZ

Bu tarihi tesbittir. Bunun sonu├žland─▒r─▒lmas─▒ ve tarihi ger├žeklerin ├ž─▒kar─▒lmas─▒ tamamen Ulu ├ľnder Atat├╝rkÔÇÖ├╝ sevdi─čini devaml─▒ dile getiren ki┼či, kurulu┼č ve kurumlara d├╝┼čmektedir.



Ayasofya Camisinin m├╝zeye ├ževrilebilmesi i├žin a┼ča─č─▒daki i┼člemlerin birlikte ger├žekle┼čtirilmesi zorunlu bulunmaktad─▒r.

a- FAT─░H SULTAN MEHMET VAKFI SENED─░NDE YAZILI AMACA BA─×LI KALINMASI VAKFEDEN─░N ARZUSUNA A├çIK├çA UYMAYACAK HALE GELM─░┼× OLMALIDIR.

b- VAKIFLAR GENEL M├ťD├ťRL├ť─×├ťN├ťN (EVKAF UMUM M├ťD├ťRL├ť─×├ť), FAT─░H SULTAN MEHMET VAKFININ M├ťZEYE ├çEVR─░LMES─░ ─░├ç─░N ├ľNER─░DE BULUNMALIDIR.

c- VAKIF Y├ľNET─░M KURULU BU KONUDAK─░ G├ľR├ť┼×├ťN├ť BA┼×BAKANLI─×A YAZILI OLARAK B─░LD─░RMEL─░D─░R.

d- ├ťSTTE a,b ve cÔÇÖde BEL─░RT─░LEN DURUM VE KO┼×ULLAR SA─×LANDIKTAN SONRA, BAKANLAR KURULU TARAFINDAN KARAR ALINMALIDIR.

YUKARIDAK─░ a,b ve cÔÇÖde BEL─░RT─░LEN H─░├ç B─░R DURUM VE KO┼×ULLAR SA─×LANMADAN BAKANLAR KURULUNCA 24.11.1934 TAR─░H VE 2/1589 SAYILI TARTI┼×MAYA A├çIK KARARIN ALINDI─×I SAB─░TT─░R.*

Kanunu Medeni Madde 79

H├ťK├ťMET─░N ALDI─×I: BAKANLAR KURULU KARARI YASAL DAYANAKTAN (┼×EK─░L OLARAK) YOKSUN OLDU─×U ─░├ç─░N KEENÔÇÖLEM YEK├ťN (YOK H├ťKM├ťNDE) D├ťR.


 
Sayfa   1 - 2 -  34

 

┬ę ulumabedayasofya.com 2004